بینش و روش تاریخنگاری حمزه اصفهانی در سنی الملوک و الارض الانبیاء

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه الزهرا (نویسنده مسئول)

2 دانشجوی دکترای تاریخ ایران دوران اسلامی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین

چکیده

این نوشتار شیوه تاریخنگاری حمزه اصفهانی مورخ قرن چهارم هجری قمری را مورد تحقیق قرار می دهد. اثر او سنی
الملوک و الارض الانبیاء
است که در سال 350ه.ق به زبان عربی تألیف شده و ده باب را شامل می شود که در هر
باب چند فصل به تاریخ پادشاهان ایران، روم، یونان، قبطی ها، بنی اسرائیل، غسانیها و قریش اختصاص داده شده است.
مؤلف به شدت میهن پرست و تحت تأثیر نهضت شعوبیه قرار داشت که این مسئله در محتوای کتاب کاملا مشهود
است. در همین راستا این سوال مطرح می شود که بینش و روش تاریخنگاری حمزه اصفهانی بر چه اساسی شکل
گرفت؟ فرضیه حاصله چنین است که بینش وی جهانشمول و بر پایه تقدیرگرایی است زیرا به سرگذشت تاریخی اقوام
گوناگون طبق مشیت الهی می پردازد و روش او بر پایه تاریخنگاری دودمانی تکیه دارد که برگرفته از سنت تاریخ
نویسی ایرانیان است. این مقاله با استفاده از روش پژوهش تاریخی مبتنی بر توصیف و تحلیل ابعاد و زوایای موضوع
را بررسی می نماید. یافته های اصلی تحقیق نشان می دهد که حمزه اصفهانی با تأثیرپذیری از متون پهلوی ساسانیان
همچون،
خدای نامه و نیز با آگاهی از حکوتها، طوایف و ادیان مختلف، نام کتاب را تاریخ پیامبران و پادشاهان نهاد تا
از این طریق پیوند و تطبیق بین این دو برقرار سازد و با فراست توجه مردمان را به اثرش جلب کند که از این حیث
جالب توجه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Insight and Method Historiography of Hamzeh Esfahani In the Sanni al-Muluk and al-arz al-Anbia

نویسندگان [English]

  • Zekrollah Mohammadi 1
  • Pourya Esmaeili 2
1 Associate Professor, Department of History, alzahra University, Qazvin, Iran
2 PhD Student, The history of Islamic Iran, Department of History,Faculty of Literature and Humanities, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

This article examines the historiography style of Hamzeh Esfahani, the historian of the
fourth century AH
. His book is Sanni al-Muluk and al-arz al-Anbia, which was written
to Arabic in 350 AH. There are ten episodes that have been dedicated in several chapter
to the history of the kings of Iran, Rome, Greece, the Copts, the Israelites, the Qassani,
and Quraysh. The author was heavily patriotic and influenced by Shubia movement,
which is very clear in the content of the book. This question arises, what was the basis of
the insight and method of historiography of Hamzeh Esfahani? The hypothesis is as
follows, his vision is universal and is based on divine appreciation, because it deals with
the history of the various tribes according to divine providence and his methodology is
based on the historiography of the dynasties, which is based on the tradition of Iranian
historiography. This article with use the method of historical research is based on the
description and analize, examines the dimensions and angles of the subject gives. The
main findings of the research show, which Hamzeh Esfahani, influenced by Sassanid
Pahlavi texts such as, Xvatai-Namag, as well as with awareness of governments, tribes
and various religions, named as the book History of the Prophets and the Kings, So this
way Link and matched between the two and with a clever to draw the attention of the
people to his book, which is interesting in this regard.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Universal insight
  • Shubia
  • Islamic historiography
  • Dynasty method
  • Comparative history