تحلیلی بر جایگاه دین در تعامل با مدرنیته در اندیشه‌ی روشنفکران دینی پهلوی دوم(مطالعه موردی: شریعتی و بازرگان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه شیراز

چکیده

با نگاهی به تاریخ معاصر ایران، نقش‌آفرینی نیروهای اجتماعی از جمله روشنفکران، در سیر رویدادهای سیاسی، اجتماعی ایران، گویای تحولات اساسی در بنیان و زیرساخت‌های سیاسی- تاریخی است. از جمله تحولات اساسی این مقطع، پیدایش جریانات فکری، تحت عنوان تجددگرایی یا نوگرایی دینی است. اما پژوهش حاضر با توجه به اهمیت پیدایش جریان روشنفکری و نوگرایی دینی و نقش آن در سیر تحولات تاریخ ایران، به واکاوی اندیشه‌های سیاسی- اجتماعی روشنفکران و جایگاه اسلام در تعامل با مدرنیته غرب، در نگرش نوگرایان دینی پرداخته است و در این راستا پژوهش پیش رو بر آن بوده تا به این پرسش پاسخ دهد که تعامل دین و علوم نوین و به طور کلی پدیده‌ی مدرنیته، در نگرش سیاسی- اجتماعی روشنفکران این دوره دارای چه شاخصه‌ای است؟ نتایج پژوهش حاضر در بررسی گفتمان سیاسی- مذهبی روشنفکرانی همچون شریعتی و بازرگان، حاکی از تعامل و همگرایی نزدیک میان این دومقوله در اندیشه‌ی روشنفکران دینی بوده است، به طوری که اسلام در پیوند با مفاهیم نوین علمی، در اندیشه‌ی روشنفکران بصورت ایدئولوژی فراگیر با کارکردهای وسیع اجتماعی و به عنوان عنصر غیر قابل انفکاک از تئوری حکومت اسلامی تعریف شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Position of Religion in Interaction with Modernity in the Idea of the Pahlavi II Religious Intellectuals (Case Study: Shariati and Bazargan)

نویسنده [English]

  • maryamsadat moosavi
Shiraz uni
چکیده [English]

Looking at contemporary Iranian history, the role played by social forces, including intellectuals, in the course of Iran's political and social developments, illustrates the fundamental changes in the political-historical foundations and substructures. One of the fundamental developments at this point is the emergence of intellectual currents called modernism or religious modernity. But the present study, due to the the importance of the emergence of religious intellectualism and modernity and its role in the evolution of Iranian history, has investigated the political-social ideas of intellectuals and the position of Islam, in interaction with Western modernity in the attitude of religious modernists, therefore the purpose of the present study is to answer the question, what are the characteristics of the interaction of religion and modern sciences and the phenomenon of modernity in the political and social attitude of the intellectuals of this period? The results of the present study in research of the political-religious discourse of intellectuals such as Shariati and Bazargan, indicate a close interaction between these two categories in the religious intellectuals, So that Islam, in relation to new scientific concepts, is defined as a comprehensive ideology, with broad social functions and as an impartible element of Islamic theory, in intellectuals opinion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: Islam
  • Ideology
  • clergy
  • Intellectuals
  • Religion